Πίσω από τα μεγάλα ιστορικά ορόσημα και τους ψυχρούς αριθμούς της Μικρασιατικής Καταστροφής, υπήρξαν άνθρωποι που κλήθηκαν να σηκώσουν το βάρος μιας ολόκληρης εποχής: επιστήμονες, διπλωμάτες, πολιτικοί, κληρικοί και οραματιστές που στάθηκαν έμπρακτα στην περίθαλψη, την αποκατάσταση και την κοινωνική ενσωμάτωση των προσφύγων.
Σε αυτές ακριβώς τις μορφές —γνωστές αλλά και λιγότερο φωτισμένες από την ιστοριογραφία— στρέφει φέτος το βλέμμα του το 12ο Συμπόσιο του Κέντρου Σπουδής και Ανάδειξης Μικρασιατικού Πολιτισμού (ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ.) του Δήμου Νέας Ιωνίας, με θέμα «Προσωπικότητες που βοήθησαν τους πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής».
Για τρεις ημέρες, από την Παρασκευή 27 έως και την Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2026, το Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Νέας Ιωνίας (Πατριάρχου Ιωακείμ 4, πλησίον του σταθμού ΗΣΑΠ) μετατρέπεται σε βήμα επιστημονικού διαλόγου και ιστορικής μνήμης. Με ανοιχτή πρόσκληση του δημάρχου Νέας Ιωνίας, Παναγιώτη Μανούρη, και με ελεύθερη είσοδο για το κοινό, η διοργάνωση έρχεται να συνεχίσει έναν θεσμό που πραγματοποιείται σταθερά ανά διετία από το 2004. Άλλωστε, από την ίδρυσή του το 2003, το ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ. λειτουργεί ως ζωντανό κύτταρο τεκμηρίωσης της προσφυγικής κληρονομιάς της πόλης — μέσα από τα μουσεία του (Ιστορικό, Λαογραφικό και Υφαντουργίας–Ταπητουργίας), το Ιστορικό Αρχείο και τις εκδόσεις του.
Τιμή στον Ελευθέριο Βενιζέλο και έξι θεματικές συνεδρίες
Η αυλαία του Συμποσίου θα ανοίξει την Παρασκευή 27 Νοεμβρίου, με την προσέλευση και διαπίστευση των συνέδρων από τις 17:30 και την έναρξη των εργασιών στις 18:00. Ξεχωριστή στιγμή της εναρκτήριας βραδιάς θα αποτελέσει η απόδοση τιμής στη μνήμη του Ελευθερίου Βενιζέλου, με αφορμή τη συμπλήρωση 90 χρόνων από τον θάνατό του.
Τον σχετικό πρόλογο και την κεντρική ομιλία θα πραγματοποιήσει η Ελένη Γαρδίκα-Κατσιαδάκη, δρ. ιστορικός, ομότιμη ερευνήτρια της Ακαδημίας Αθηνών και επιστημονική σύμβουλος του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».
Στη συνέχεια, μέσα από έξι συνεδρίες, διακεκριμένοι πανεπιστημιακοί, ιστορικοί, ερευνητές και συγγραφείς θα φωτίσουν το πολύμορφο έργο ατομικής και συλλογικής προσφοράς που διαμόρφωσε την ελληνική κοινωνία του Μεσοπολέμου. Από τη διεθνή ανθρωπιστική συμβολή του Φρίντγιοφ Νάνσεν, του Αμερικανού διπλωμάτη Χένρι Μοργκεντάου (Henry Morgenthau) και των Αμερικανίδων της AWH, έως την πολύτιμη διάσωση της μνήμης από τη Μέλπω Μερλιέ και τον Σεραφείμ Ρίζο, το πρόγραμμα συνθέτει ένα πλούσιο ιστορικό μωσαϊκό. Παράλληλα, ξεδιπλώνεται η προσφορά εκκλησιαστικών και πολιτικών προσωπικοτήτων, πρωτοπόρων της αγροτικής και βιομηχανικής αποκατάστασης, καθώς και ηγετικών μορφών του προσφυγικού και ποντιακού ελληνισμού.
Τον επίλογο και τη σύνοψη των συμπερασμάτων του τριημέρου θα παρουσιάσει την Κυριακή το βράδυ ο πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής του ΚΕ.ΜΙ.ΠΟ., συγγραφέας και ερευνητής, Λουκάς Π. Χριστοδούλου.
Το αναλυτικό πρόγραμμα των εργασιών
Παρασκευή 27 Νοεμβρίου 2026
-
17:30–18:00: Διαπίστευση συνέδρων και καφές.
-
18:00–18:30: Χαιρετισμοί επισήμων και απόδοση τιμής στη μνήμη του Ελευθερίου Βενιζέλου (90 χρόνια από τον θάνατό του), με ομιλία της δρ. Ελένης Γαρδίκα-Κατσιαδάκη.
-
1η Συνεδρία (18:30–19:10):
-
18:30–18:50: Ο μητροπολίτης Νέας Ιωνίας, Φιλαδελφείας, Ηρακλείου και Χαλκηδόνος κ. Γαβριήλ για τον «Μητροπολίτη Πατάρων Μελέτιο (1880-1967): Η πορεία και η εκκλησιαστική προσφορά ενός εμβληματικού Ιεράρχου μέσα στο ιστορικό γίγνεσθαι του 20ού αιώνα».
-
18:50–19:10: Ο Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής Ιστορίας του ΕΚΠΑ, με θέμα «Το φιλανθρωπικό έργο του Μαργαρίτη Ευαγγελίδη για την περίθαλψη των προσφύγων μέσα από το Σύλλογο των εν Αθήναις Μικρασιατών “Η ΑΝΑΤΟΛΗ” (1922–1939)».
-
-
2η Συνεδρία (19:30–20:30, μετά από 20λεπτο διάλειμμα):
-
19:30–19:50: Ο Σταύρος Θ. Ανεστίδης, υποδιευθυντής του Κέντρου Μικρασιατικών Σπουδών και μέλος του Δ.Σ., με θέμα «Πατρίδες επί χάρτου και μνήμης. Η Μέλπω Μερλιέ και η ανασύσταση του μικρασιατικού κόσμου».
-
19:50–20:10: Η Έλσα Κοντογιώργη, ομότιμη διευθύντρια ερευνών στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Νεωτέρου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, με θέμα «Η συμβολή του γεωπόνου Ιωάννη Καραμάνου στην αγροτική αποκατάσταση των προσφύγων 1923-1929».
-
20:10–20:30: Ο Αντώνης Κλάψης, αναπληρωτής καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας και Διεθνούς Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, με θέμα «Ο Φρίντγιοφ Νάνσεν και οι πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής».
-
Σάββατο 28 Νοεμβρίου 2026
-
3η Συνεδρία (18:00–19:00):
-
18:00–18:20: Ο Γιώργος Αγγελάκης, ηλεκτρολόγος μηχανικός και ερευνητής της κοινωνικής ιστορίας του αθλητισμού, με θέμα «Δημήτριος Μαρσέλλος (1882–1958): Η πολυσχιδής δράση του και η συμβολή του στην αποκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων».
-
18:20–18:40: Ο Κώστας Χαλέμος, δημοσιογράφος και συγγραφέας, με θέμα «Αλέξανδρος Σινιόσογλου: Ο “πατέρας” της “Μουταλάσκη Α.Ε.”».
-
18:40–19:00: Ο Θεοχάρης Αναγνωστόπουλος, επισκέπτης επίκουρος καθηγητής Μικρασιατικών Σπουδών στο ΠΑΜΑΚ, με θέμα «Από τα έδρανα του οθωμανικού κοινοβουλίου στις προσπάθειες αποκατάστασης των Μικρασιατικών προσφύγων και το ελληνικό Υπουργείο Υγιεινής, Προνοίας και Αντιλήψεως: η ιδιαίτερη πολιτική διαδρομή του Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη».
-
-
4η Συνεδρία (19:30–20:30, μετά από 30λεπτο διάλειμμα):
-
19:30–19:50: Ο Κωνσταντίνος Φωτιάδης, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, με θέμα «Θεοφύλακτος Θεοφύλακτος, ο κορυφαίος ευπατρίδης του Πόντου».
-
19:50–20:10: Ο Κυριάκος Χατζηκυριακίδης, επίκουρος καθηγητής του ΑΠΘ στην Ιστορία του Ελληνισμού της Ανατολής (19ος-20ός αι.), με θέμα «Λεωνίδας Ιασονίδης: “…αλυτρώτων πόθων υμνωδός ασίγαστος. Προσφύγων παρήγορος. Χριστού και Ελλάδος λάτρης ισόβιος…”».
-
20:10–20:30: Ο Θεοδόσης Κυριακίδης, διδάσκων στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος και στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με θέμα «Λάμπρος Λαμπριανίδης, Βίος και πολιτική δράση».
-
Κυριακή 29 Νοεμβρίου 2026
-
5η Συνεδρία (18:00–19:00):
-
18:00–18:20: Ο δρ. Νίκος Κ. Νικολαΐδης, ερευνητής στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, με θέμα «Σεραφείμ Ρίζος: ένας χρονικογράφος της Σινασού και της Μικρασιατικής μνήμης».
-
18:20–18:40: Ο Μίλτος Κύρκος, χημικός μηχανικός, με θέμα «Ο Μιχάλης Κύρκος μπροστά στις προκλήσεις της εποχής του».
-
18:40–19:00: Ο Νίκος Ανδριώτης (δρ. Ιστορίας) και η Τόνια Καφετζάκη (δρ. Ιστορίας – εκπαιδευτικός), με θέμα «Απόστολος Δοξιάδης, ο πρώτος υπουργός Υγιεινής, Προνοίας και Αντιλήψεως (1922-1924)».
-
-
6η Συνεδρία (19:30–20:30, μετά από 30λεπτο διάλειμμα):
-
19:30–19:50: Ο Θεόφιλος Καστανίδης, πρόεδρος του Συλλόγου Ποντίων «Αργοναύται – Κομνηνοί», με θέμα «Οι Αμερικανίδες της AWH: Στο πλευρό των Ελλήνων προσφύγων της Ανατολής».
-
19:50–20:10: Ο συγγραφέας Κώστας Χατζηαντωνίου, με θέμα «Προσφυγικός ελληνισμός και Νικόλαος Πλαστήρας. Μια ακατάλυτη σχέση».
-
20:10–20:30: Ο Θανάσης Χρήστου, καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας και πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Διαχείρισης Πολιτισμικών Αγαθών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, με θέμα «Ο εμπνευσμένος Αμερικανός διπλωμάτης Henry Morgenthau (1856-1946) και “Η αποστολή του στην Αθήνα”».
-
-
20:30–20:40: Παρουσίαση των συμπερασμάτων του Συμποσίου από τον Λουκά Π. Χριστοδούλου.
Χρήσιμες πληροφορίες
-
Ημερομηνίες: 27, 28 και 29 Νοεμβρίου 2026.
-
Χώρος: Συνεδριακό Κέντρο Δήμου Νέας Ιωνίας, Πατριάρχου Ιωακείμ 4 (πλησίον σταθμού ΗΣΑΠ Νέας Ιωνίας).
-
Χορηγοί επικοινωνίας: ΕΡΤ και ERTnews radio 105,8.
-
Πληροφορίες & πρόγραμμα: Τηλ. 210 27 95 012, email
kemipo@otenet.grκαι στην ιστοσελίδα[https://kemipo-neaionia.gr/12-symposio-kemipo/](https://kemipo-neaionia.gr/12-symposio-kemipo/)

