Στις 15 Μαρτίου 1944 η εργατογειτονιά της Καλογρέζας γίνεται τόπος ενός από τα πιο βίαια εγκλήματα της Κατοχής στην Αθήνα: το πρώτο μεγάλο μπλόκο. Δυνάμεις της χωροφυλακής και των ταγμάτων ασφαλείας, μαζί με τους ναζί κατακτητές, περικυκλώνουν από τα χαράματα την περιοχή, συλλαμβάνουν εκατοντάδες άνδρες — κυρίως ανθρακωρύχους και εργάτες, αγωνιστές του ΕΑΜ και της ΕΠΟΝ — και εκτελούν επιτόπου 22 από αυτούς. Ήταν όλοι κομμουνιστές και αντιφασίστες, πρωτοπόροι αγωνιστές του εργατικού και εαμικού κινήματος της Νέας Ιωνίας.
Το Μπλόκο ήταν εκδικητική απάντηση στην οργανωμένη δύναμη του κόσμου της δουλειάς: στις απεργίες των ανθρακωρύχων, στις συλλογικές διεκδικήσεις, στην εαμική οργάνωση που είχε ριζώσει βαθιά στη Νέα Ιωνία. Μια εργατούπολη προσφύγων και εργατών, που είχε μετατραπεί σε προπύργιο αντίστασης και ταξικής οργάνωσης, στοχοποιήθηκε από τον κατοχικό μηχανισμό και τους ντόπιους συνεργάτες του ακριβώς γιατί αποτελούσε παράδειγμα συλλογικής πάλης και αξιοπρέπειας.
Σήμερα, ο τόπος έχει αλλάξει, τα ίχνη έχουν σβηστεί, το τοπίο έχει οικοδομηθεί. Όμως η ιστορία δεν ανήκει στο παρελθόν. Η μνήμη του Μπλόκου της Καλογρέζας συγκρούεται με τη λήθη που επιβάλλει η εξουσία, με την προσπάθεια εξίσωσης θύτη και θύματος και με την κανονικοποίηση του φασισμού. Σε μια εποχή πολέμων, φασιστικής απειλής, κοινωνικής βαρβαρότητας, καταστολής και εκμετάλλευσης, η εμπειρία των κομμουνιστών εργατών της Νέας Ιωνίας φωτίζει και τα σημερινά ερωτήματα: ποιοι παράγουν τον πλούτο και ποιοι τον ιδιοποιούνται, ποιοι καταπιέζουν και ποιοι αντιστέκονται, πώς οργανώνεται η συλλογική δύναμη απέναντι στην αδικία.
Για την Εκτός Σχεδίου, η ιστορική μνήμη δεν είναι τελετουργία αλλά εργαλείο αγώνα. Διαβάζουμε την πόλη μέσα από τους αγώνες που τη διαμόρφωσαν και κρατάμε ζωντανό το νήμα που συνδέει τις αντιστάσεις του τότε με τις ανάγκες και τις μάχες του σήμερα — στις γειτονιές, στους χώρους δουλειάς, στον δημόσιο χώρο.
Σας καλούμε την Κυριακή 15 Μαρτίου, στις 11:00 π.μ., σε ιστορική περιήγηση στα βασικά σημεία του Μπλόκου της Καλογρέζας, με οδηγούς τον Κώστα Χαλέμο, συγγραφέα-δημοσιογράφο, και τον Γιώργο Αλεξάτο, συγγραφέα-ιστορικό.
