Του Δημήτρη Δημητρόπουλου – Το ΣΒΑΚ δεν «διώχνει» την κυκλοφορία από την πόλη. Τη βάζει εκεί όπου πρέπει να βρίσκεται.
Το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) του Δήμου Ηρακλείου Αττικής έχει εγκριθεί θεσμικά και αποτελεί πλέον το επίσημο στρατηγικό πλαίσιο για την οργάνωση των μετακινήσεων στην πόλη τα επόμενα χρόνια.
Δεν πρόκειται για μια ακόμη απλή κυκλοφοριακή μελέτη. Είναι ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός αστικής κινητικότητας, που ακολουθεί τις σύγχρονες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις και πρακτικές, με βασικό στόχο μια πόλη ασφαλέστερη, λειτουργικότερη και πιο φιλική στους κατοίκους της.
Τι θέλει να αλλάξει το ΣΒΑΚ;
Η βασική επιδίωξη είναι ξεκάθαρη:
Οι γειτονιές δεν πρέπει να λειτουργούν ως δρόμοι διέλευσης για όσους απλώς διασχίζουν το Ηράκλειο.
Σήμερα σημαντικό μέρος της κυκλοφορίας χρησιμοποιεί το εσωτερικό οδικό δίκτυο ως συντόμευση μεταξύ των μεγάλων αρτηριών. Αυτό επιβαρύνει τους κατοίκους, αυξάνει τον θόρυβο και την ατμοσφαιρική ρύπανση και δημιουργεί μεγαλύτερους κινδύνους για πεζούς και παιδιά.
Το ΣΒΑΚ επιδιώκει:
- Τον περιορισμό της διαμπερούς κυκλοφορίας μέσα στις κατοικημένες περιοχές και στο κέντρο.
- Τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας για πεζούς, μαθητές, ποδηλάτες και άτομα με αναπηρία.
- Την καλύτερη διαχείριση της κυκλοφορίας και της στάθμευσης.
- Την αναβάθμιση του δημόσιου χώρου, ώστε να μην καταλαμβάνεται υπέρμετρα από το αυτοκίνητο.
- Την προώθηση της ήπιας κινητικότητας, του ποδηλάτου, της πεζής μετακίνησης, της ηλεκτροκίνησης και της δημοτικής συγκοινωνίας.
Δεν εξαφανίζεται η κυκλοφορία – αλλάζει δρόμο
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη παρανόηση γύρω από το ΣΒΑΚ.
Η λογική του δεν είναι να «κόψει» την κυκλοφορία. Είναι να την κατευθύνει στο κατάλληλο οδικό δίκτυο.
Με απλά λόγια:
Οι συλλεκτήριες και κύριες αρτηρίες αναλαμβάνουν τη διαμπερή κυκλοφορία και οι γειτονιές προστατεύονται από την κυκλοφορία που δεν έχει προορισμό σε αυτές.
Για τον σκοπό αυτό προβλέπονται, μεταξύ άλλων:
- ιεράρχηση του οδικού δικτύου,
- επιλεκτικές μονοδρομήσεις,
- περιορισμοί συγκεκριμένων στροφών,
- δημιουργία «κυκλοφοριακών κυψελών», μέσα στις οποίες οι κάτοικοι εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στις κατοικίες και στις επιχειρήσεις τους,
- περιορισμός της διαμπερούς κίνησης,
- παρεμβάσεις γύρω από το εμπορικό και διοικητικό κέντρο.
Άρα, δεν εμποδίζεται ο κάτοικος να πάει στο σπίτι ή στην επιχείρησή του. Περιορίζεται κυρίως η δυνατότητα ενός οδηγού που δεν έχει κανέναν προορισμό στη γειτονιά να τη χρησιμοποιεί ως «κόψιμο δρόμου».
Και τι θα κερδίσουν οι γειτονιές;
Η επιτυχία ενός ΣΒΑΚ δεν μετριέται από το αν κάποιοι δρόμοι θα αποκτήσουν περισσότερη ή λιγότερη κίνηση.
Μετριέται από το τι πόλη δημιουργούμε για τους ανθρώπους που ζουν σε αυτήν.
Η εφαρμογή των μέτρων μπορεί να οδηγήσει σε:
- λιγότερη κυκλοφορία μέσα στις γειτονιές,
- χαμηλότερες ταχύτητες,
- μεγαλύτερη οδική ασφάλεια,
- ασφαλέστερες διαδρομές προς τα σχολεία,
- λιγότερο θόρυβο,
- καλύτερη ποιότητα αέρα,
- περισσότερο και ποιοτικότερο δημόσιο χώρο.
Και αυτό δεν είναι απλώς θεωρία.
Τι δείχνουν οι κυκλοφοριακές προσομοιώσεις
Οι κυκλοφοριακές προσομοιώσεις που περιλαμβάνονται στη μελέτη είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες. Συγκρίνοντας την υφιστάμενη κατάσταση με την προβλεπόμενη μετά την εφαρμογή των παρεμβάσεων, παρατηρείται σημαντική μείωση των κυκλοφοριακών ροών σε τμήματα του εσωτερικού οδικού δικτύου.
Επάνω/1η εικόνα: Η υφιστάμενη κατάσταση. Οι κίτρινες, πορτοκαλί και κόκκινες γραμμές αποτυπώνουν την ένταση των κυκλοφοριακών ροών.
Κάτω/2η εικόνα: Η προσομοιωμένη κατάσταση μετά την εφαρμογή των μέτρων του ΣΒΑΚ. Η εικόνα δείχνει τη μείωση των έντονων κυκλοφοριακών ροών στον εσωτερικό αστικό ιστό.
Αυτή είναι και η ουσία του σχεδιασμού: λιγότερη διαμπερής κίνηση μέσα στις γειτονιές και καλύτερη οργάνωση της κυκλοφορίας στο ιεραρχημένο οδικό δίκτυο.
Το παράδειγμα της Γάνδης
Η εμπειρία της Ghent στο Βέλγιο είναι χαρακτηριστική.
Ο τότε Αντιδήμαρχος Κινητικότητας Filip Watteeuw είχε δηλώσει:
«Αν θέλετε πραγματικά να αλλάξετε το σύστημα κινητικότητας, πρέπει να αναδιανείμετε τον χώρο.»
Η εφαρμογή των αλλαγών στη Γάνδη προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο Watteeuw δέχθηκε ακόμη και απειλές και χρειάστηκε αστυνομική προστασία.
Η δημοτική αρχή, όμως, επέμεινε στην εφαρμογή του σχεδίου, το οποίο σήμερα αποτελεί ένα από τα πιο γνωστά ευρωπαϊκά παραδείγματα αναδιοργάνωσης της αστικής κινητικότητας.
Το σημαντικό δίδαγμα δεν είναι ότι κάθε μέτρο που εφαρμόστηκε στη Γάνδη πρέπει να εφαρμοστεί αυτούσιο στο Ηράκλειο. Είναι ότι μεγάλες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας μιας πόλης σχεδόν πάντα προκαλούν αρχικά αντιδράσεις.
Γι’ αυτό χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση, αξιολόγηση και διορθωτικές παρεμβάσεις όπου αποδεικνύεται ότι χρειάζονται.
Διαφωνία ναι. Αλλά με ποια εναλλακτική πρόταση;
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι το ΣΒΑΚ είναι υπεράνω κριτικής.
Σε μια δημοκρατική κοινωνία, η διαφωνία είναι όχι μόνο δικαίωμα αλλά και απαραίτητη προϋπόθεση για έναν ουσιαστικό διάλογο.
Όμως υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στην τεκμηριωμένη κριτική και στη γενική απόρριψη.
Η μείζων αντιπολίτευση, ως παράταξη που διεκδικεί τη διοίκηση του Δήμου, έχει κάθε δικαίωμα να αμφισβητεί συγκεκριμένα μέτρα. Θα ήταν όμως χρήσιμο να απαντήσει συγκεκριμένα:
Ποια μέτρα θεωρεί λανθασμένα; Γιατί; Με ποια επιστημονικά ή διεθνή δεδομένα το τεκμηριώνει; Και, κυρίως, ποια εναλλακτική πρόταση καταθέτει;
Πώς θα αντιμετωπιστεί διαφορετικά η διαμπερής κυκλοφορία;
Πώς θα βελτιωθεί η οδική ασφάλεια;
Πώς θα μειωθεί η κυκλοφορία μέσα στις γειτονιές;
Πώς θα περιοριστούν ο θόρυβος και η ατμοσφαιρική ρύπανση;
Το «όχι» είναι εύκολο. Το «αντί για αυτό, προτείνω το εξής» είναι το δύσκολο.
Το Ηράκλειο χρειάζεται λύσεις, όχι επιστροφή στο χθες
Η συζήτηση για το ΣΒΑΚ δεν πρέπει να γίνει αντιπαράθεση ανάμεσα σε «οδηγούς» και «πεζούς», ούτε ανάμεσα σε «κατοίκους» και «επαγγελματίες».
Όλοι είναι χρήστες της ίδιας πόλης.
Ο στόχος πρέπει να είναι μια πόλη στην οποία ο κάτοικος μπορεί να φτάσει εύκολα στο σπίτι του, ο επαγγελματίας στην επιχείρησή του, το παιδί με ασφάλεια στο σχολείο και ο πεζός να μπορεί να περπατήσει χωρίς να αισθάνεται ότι βρίσκεται σε έναν δρόμο ταχείας κυκλοφορίας.
Το ΣΒΑΚ είναι ένα σχέδιο. Δεν είναι θρησκευτικό δόγμα και ασφαλώς μπορεί να βελτιώνεται στην πράξη.
Αυτό όμως πρέπει να γίνει με δεδομένα, μετρήσεις και τεκμηριωμένες προτάσεις.
Γιατί τελικά το δίλημμα δεν είναι:
«Να κάνουμε ή να μην κάνουμε το ΣΒΑΚ;»
Το πραγματικό δίλημμα είναι:
Θέλουμε μια πόλη όπου οι γειτονιές εξυπηρετούν τους κατοίκους τους ή μια πόλη όπου οι γειτονιές χρησιμοποιούνται ως συντομεύσεις για να περνάει η διαμπερής κυκλοφορία;
Εκεί βρίσκεται η ουσία της συζήτησης για το Ηράκλειο Αττικής.
